Het ontbreken van een gesloten chemische toiletvoorziening in 131 Sprinters houdt de gemoederen bezig. Deze treinen, die vooral op de kortere trajecten moesten gaan rijden, zijn al door NS in 2004 besteld. Met het idee dat er een “metroachtige trein” moet gaan rijden uitsluitend als echte stoptreinen in de randsteden. In de metro zit immers ook geen toilet.

De toenmalige NS directie heeft dat besloten met, naar mijn overtuiging, de volgende 2 belangrijkste redenen: hierdoor is er meer zitplaatscapaciteit en het scheelt schoonmaak en onderhoudskosten. Hiermee is het blijkbaar primair een economische afweging geweest. Toch heb ik onlangs een ontwerptekening gezien uit 2001 waar op voor de Sprinters een ruime toiletvoorziening, ook voor rolstoelgebruikers te zien is. Dit ontwerp heeft het kennelijk niet gehaald. De Ondernemingsraad van NS reizigers heeft zich er in 2004 niet in kunnen vinden dat de Sprinters zonder toilet gingen rijden. Het commentaar van personeel en de reiziger is nu aan de orde van de dag omdat er steeds meer Sprinters gaan rijden. Met de toenemende vraag van ouderen naar goed Openbaar Vervoer en de hogere frequentie van ouderen om naar het toilet te gaan, is het de vraag of dit wel een toekomstvaste keuze is. Het lijkt er op dat dit besluit niet meer dan een “tekentafelbesluit” is geweest.

In een brief van april 2010 aan de 2e Kamer zegt de Minister van Verkeer en Waterstaat dat het alsnog inbouwen en het onderhouden van een gesloten chemische toiletvoorziening 100 miljoen euro zou kosten. Voor de 131 Sprinters zou dat per trein neerkomen op 800.000 euro. Dat lijkt mij ruim gebudgetteerd. 

Begin van dit jaar gaf drs. G.B.M. (Gert) Leers toen nog voorzitter van het LOCOV (Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer) in een schijven aan het Ministerie van Verkeer en Waterstaat het volgende aan: “De Sprinter bedient kleine stations waar geen toilet is, en ook in de daarop aansluitende schakel van de reisketen (bus/tram/metro, fiets, auto) is geen toilet te vinden. Bovendien zijn er groepen reizigers met speciale behoeften en ouderen die een toilet simpelweg nodig hebben in de trein. Het Sprintermaterieel wordt regelmatig ingezet op langere trajecten en mensen maken ook gebruik van het Sprintermaterieel als onderdeel van een langer traject. Bepaalde groepen mensen zijn aangewezen op dat materieel, omdat het (als enige) zelfstandig toegankelijk is voor mensen met een rolstoel”.

Toen zes jaar geleden de eerste Sprinters besteld werden, heeft NS met het Ministerie van Verkeer en Waterstaat afgesproken dat het Ministerie en Spoorbeheerder Prorail voor voldoende toiletvoorzieningen zouden zorgen. Op 115 stations zou dat gerealiseerd worden. Minder dan de helft is hiervan gerealiseerd. Dit verklaart wel dat het kersverse  Ministerie van Infrastructuur en Milieu en Spoorbeheerder Prorail op dit moment zwijgen.

Met Melanie Schultz van Haegen had ik eerder, toen zij nog namens de VVD Staatssecretaris was in een eerder kabinet, een gesprek van een paar uur in de trein in het kader van een spontaan werkbezoek. Zij weet, weet ik mij te herinneren, wat hoge nood is. Gaat zij nog eens even bij haar collega Minster Leers navragen hoe hij, in zijn rol als LOCOV voorzitter, over de toilet in de Sprinter dacht? Want volgens Leers moeten er in alle treinen toiletten beschikbaar zijn. Als je de Minister Schultz van Haegen in haar hart kijkt, dan zou zij NS, Arriva en alle andere spoorpersonen vervoerders verplichten een toiletvoorziening in al hun treinen te bouwen. Maar dat doet zij niet omdat zij geen formele wettelijke mogelijkheden heeft. Dat moet naar mijn mening snel gewijzigd worden in de Vervoersconcessie wet. NS wil aan de klant excellente service geven en alles moet om de klant draaien. Dat is goed!
Maar gooit nu bij de klant in hoge nood, het toilet op slot!

Utrecht, 24 oktober 2010

Roel Berghuis is bestuurder van FNV Spoor in het werkgebied van de Nederlandse Spoorwegen