Bij NS Reizigers gaat elk jaar vanaf 10 december de nieuwe dienstregeling in. In de maanden daaraan vooraf wordt er altijd hard gewerkt om het zo voor elkaar te krijgen dat het personeel op de standplaatsen tevreden raakt. Elk jaar is hier gedoe over. De standplaatsen willen namelijk allemaal een kwalitatief goed werkpakket met zo weinig mogelijk korte ritherhalingen en zo veel mogelijk lange ritten met veel variatie.

Zo rijdt de machinist uit bijvoorbeeld Amsterdam graag op Den Haag-Dordrecht-Vlissingen. En terug via Tilburg, Utrecht naar Amsterdam. En dan nog een rit naar.... en de dienst van 8 uur zit er op. Dat is natuurlijk heel wat anders dan heen en weer naar Uitgeest de hele dienst, 3 keer. Daar krijgen personeelsleden van NS Reizigers goed de kolere in.

Gevarieerde ritten zijn belangrijk voor personeelsleden op de trein. Bij de machinisten zorgt het voor alertheid waardoor veiliger over de baanvakken gereden wordt. Hoofdconducteurs stappen af toe over op een andere trein en hoeven niet herkend te worden door de zelfde raddraaiers op een bepaalde lijn. Er zijn personeelsleden die werken het liefst alleen late diensten van bijvoorbeeld 16.00 uur tot 00.15 uur. Anderen werken het liefst vrijwel alleen vroeg vanaf 05.00 uur tot 13.00 uur. Zo kan "zorg voor de kinderen en arbeid" goed op elkaar afgestemd worden. Iedereen heeft voorkeuren om allerlei redenen en daar zijn speciale roosters voor gemaakt.

Wensen en regels worden elk jaar in een computer gestopt en dan is het afwachten wat er uit komt. Sommige standplaatsen zijn zeer tevreden, sommigen wat minder en sommige gewoon niet. Elk jaar komt dat weer bovendrijven met alle narigheid van dien. Tijd voor verandering? Ja, ik denk van wel. Laatst spraak ik met machinist Dick van der Meulen, kaderlid van FNV Bondgenoten en roostermaker. Hij is het eens met de stelling dat het tijd is voor verandering. "Na de strijd om het Rondje om de kerk" is er in 2001 een stelsel van regels gemaakt waar de diensten aan moeten voldoen (Lusten & Lasten). Daar is niets mis mee, maar het heeft nooit tot grote tevredenheid geleid. De "weg- en materieelbekendheid" kwam erbij en ging er, tot grote ergernis, het jaar daarop weer net zo snel vanaf. Soms veel late diensten en het andere jaar weer juist veel vroege diensten. Kortom, ieder jaar weer een stevige uitdaging voor de roostermakers om het rond te krijgen. Maar applaus? Nee, niet echt!

De directie is dan ook een offensief gestart om die tevredenheid voor 2010 te vergroten. Prima, alleen ontbrak het aan voldoende voorbereidingstijd om nu al goede resultaten neer te zetten. En dat is uiterst vervelend voor een aantal standplaatsen die een ronduit slecht werkpakket verwachten. Logistiek heeft nog twee weken de tijd om met alle macht te bereiken dat deze standplaatsen wel een goed werkpakket krijgen. FNV Bondgenoten rekent hierop!

FNV Bondgenoten stelt dan ook voor om daarna in alle rust met z'n allen (roostermakers/overleg/management/logistiek) nieuwe regels bedenken voor de dienstregeling 2011 om nu - voor eens en voor altijd - voor iedere standplaats een werkbaar en prettig werkpakket te ontwerpen. Werkvloerdeskundigen weten wel een paar uitgangspunten; Samen zouden zij vooraf trajecten moeten vaststellen en afspreken hoeveel ritten er minimaal en maximaal op een baanvak komen. Geteld zowel per dienst als per werkpakket want variatie is immers het voorkomen van herhaling. Ook goede afspraken over aantallen diensten in de verschillende segmenten (om voorkeurroosters te behouden) zijn noodzakelijk. Maar dan moeten wel de knoppen van de computer aangepast worden èn enkele spelregels worden gewijzigd! Het moderniseren na 8 jaar van Lusten & Lasten, zeker als dit verbeteringen in de weg staat voor het werkpakket, hoort daar bij. Op naar de dienstregeling 2011 onder het motto "diensten op maat en maat in diensten". De directie wil het, het rijdend personeel wil het, de OR wil het, wat houdt ons tegen?

Utrecht, 22 september 2009

Roel Berghuis is vakbondsbestuurder van FNV Bongenoten met als werkgebied de Nederlandse Spoorwegen